Pomidory to jeden z filarów diety śródziemnomorskiej, uznawanej za jedną z najzdrowszych na świecie. Nie każdy sposób ich spożywania jest jednak równie skuteczny. Warto wiedzieć, jak wycisnąć z nich wszystko, co dobre.
Działanie zdrowotne pomidorów to nie tylko potas
To smaczne warzywo, a botanicznie owoc, jest soczyste i pełne cennych związków. Na jego skład zwrócił uwagę dietetyk dr Bartek Kulczyński. Jak podał w opublikowanym przez siebie nagraniu, to bardzo dobre źródło potasu. Spożywamy go średnio dwa razy za mało, a jest kluczowy w ochronie przed chorobami układu krążenia. Oprócz tego pomidory zapewniają pewne ilości innych minerałów, witaminy C czy błonnika, ale o ich działaniu na organizm bardziej decydują antyoksydanty o czerwonym kolorze.
Kluczowym składnikiem obecnym w pomidorach, który w dużym stopniu odpowiada za ich walory prozdrowotne, jest likopen. Jest to związek z grupy karotenoidów, czyli należy on do tej samej rodziny co np. beta-karoten, który występuje głównie w marchewce i dyni. Ma on bardzo wysoką aktywność biologiczną, w tym silne właściwości przeciwutleniające – powiedział dietetyk.
Chroni przed płytką miażdżycową i spowalnia starzenie
Dobroczynny wpływ pomidorów, a szczególnie likopenu, dotyczy zwłaszcza ochrony naczyń krwionośnych. Hamuje on utlenianie cholesterolu LDL do formy, która tworzy złogi miażdżycowe. W ten sposób pomaga obniżać ryzyko rozwoju choroby wieńcowej serca i udaru mózgu. Ochrona dotyczy też układu nerwowego, nerek, kości, wzroku, płodności czy skóry. Likopen wykazuje ponadto właściwości przeciwstarzeniowe. Jak się jednak okazuje, nie każdy sposób jedzenia warzywa pozwala uzyskać maksymalne działanie dobroczynnego związku.
Sposób na pełnię korzyści z pomidorów
Problem z wykorzystaniem likopenu w organizmie polega na tym, że jest rozpuszczalny tylko w tłuszczach. Choć jedzenie pomidorów na surowo sprawia, że organizm dostaje więcej witaminy C, zyskuje zacznie mniej antyoksydantów.
Pomidory są najzdrowsze w formie przetworów, takich jak zupa, sok, sos, przecier czy koncentrat pomidorowy. Wynika to z tego, że obróbka pomidorów, typu wyciskanie z nich soku, krojenie, siekanie, a przede wszystkim poddawanie ich działaniu wysokiej temperatury, czyli np. gotowaniu czy pieczeniu, sprawia, że obecny w nich likopen staje się bardziej przyswajalny – podał dr Kulczyński. – Czyli nasze ciało bardziej na nim zyska niż w przypadku, gdybyśmy spożywali pomidory w postaci surowej, choć oczywiście i taka forma jest zdrowa.
Osoby, które nie powinny jeść pomidorów
Choć warzywo należy do bezpiecznych, można być na nie uczulonym i wtedy trzeba go unikać. U niektórych osób może ponadto nasilać istniejące dolegliwości, takie jak zgaga, refluks, problemy z jelitami, niewydolność nerek czy dna moczanowa. Takie działanie przypisuje się m.in. substancjom antyodżywczym, zwanym lektynami. Ekspert jednak uspokaja.
Ogólnie uważa się, że lektyny [...] mogą np. przyłączać się do nabłonka jelitowego i zaburzać integralność błony śluzowej jelit, a także utrudniać wchłanianie składników odżywczych. Do tego niektóre osoby uważają, że lektyny powodują stan zapalny. Jeśli jednak zagłębimy się w prace naukowe, to możemy dowiedzieć się, że np. pomimo, że lektyny z pomidorów wiążą się z kosmkami jelitowymi, to nie wywołują żadnych szkodliwych skutków – powiedział dr Bartek Kulczyński w swoim materiale wideo.
Choć związki te mogą wywoływać pewne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zwykle dotyczy to pojedynczych osób. Specjalista wyjaśnił również, że polecana obróbka cieplna pomaga w znacznym stopniu pozbyć się lektyn.
FAQ – najczęstsze pytania o wykorzystanie właściwości pomidorów
Z jakiej formy pomidorów organizm najlepiej przyswaja likopen?
Pomidory mogą być najbardziej wartościowe w formie przetworów (soki, zupy, sosy), ponieważ obróbka termiczna i mechaniczna zwiększa dostępność likopenu. Bardzo ważnym czynnikiem jest również obecność tłuszczu w posiłku. Likopen rozpuszcza się tylko w tłuszczach, co jest warunkiem jego efektywnego wykorzystania przez organizm.
Jakie właściwości ma likopen z pomidorów?
Likopen jest silnym przeciwutleniaczem, który może chronić naczynia krwionośne poprzez hamowanie utleniania cholesterolu LDL. Dzięki temu może przyczyniać się do zmniejszenia ryzyka rozwoju choroby wieńcowej czy wystąpienia udaru mózgu, a także wspierać zdrowie nerek, kości, wzroku oraz skóry.
Czy sok pomidorowy obniża ciśnienie krwi?
Regularne picie soku pomidorowego bez dodatku soli może pomagać w obniżaniu skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego. Efekt ten przypisuje się między innymi wysokiej zawartości potasu, który odgrywa kluczową rolę w ochronie układu krążenia.
Czy osoby z problemami trawiennymi powinny unikać pomidorów?
U niektórych osób pomidory nasilają dolegliwości takie jak zgaga, refluks czy problemy jelitowe, co może być związane z obecnością lektyn. Jednak obróbka cieplna pomaga w znacznym stopniu pozbyć się tych związków.
Czytaj też:
Po 60-tce nie patrz tylko na czerwone. Te pomidory mogą wspierać mózg i wzrok Czytaj też:
Dietetyk wskazuje najlepszy przecier: „aż 99% pomidorów”. Polacy polują na niego w supermarkecie