Awokado, nasiona chia czy jagody goji często pojawiają się w zestawieniach najzdrowszej żywności. Tymczasem wiele cennych składników odżywczych znajdziemy także w produktach, które od pokoleń goszczą w polskich domach. Katarzyna Bosacka przekonała się o tym podczas przygotowywania jednego ze swoich programów. W ośmiu odcinkach rozmawiała ze specjalistami między innymi o zdrowiu serca, mózgu, jelit, kości i wątroby. Na podstawie tych spotkań stworzyła zestawienie produktów, które warto uwzględnić w codziennym jadłospisie. Szczególnie mocno wybrzmiała jedna rekomendacja. Dotyczyła składników, które kupimy niemal w każdym sklepie, również za niewielkie pieniądze.
Bosacka stawia je na pierwszym miejscu
Wśród produktów wskazanych przez Katarzynę Bosacką zdecydowanym faworytem są warzywa. Dziennikarka podkreśla, że wszyscy eksperci, z którymi rozmawiała, zwracali uwagę na ich znaczenie w codziennej diecie.
Szczególnie ważna jest różnorodność. Marchew, pomidory, brokuły, buraki czy fasolka szparagowa dostarczają innych składników odżywczych. Pomarańczowy kolor marchewki wynika między innymi z obecności beta-karotenu, natomiast pomidory są źródłem likopenu. Zielone warzywa liściaste mogą dostarczać folianów i witaminy K.
Bosacka zwraca uwagę również na błonnik, który stanowi pożywkę dla części bakterii bytujących w jelitach. Niektóre z nich fermentują jego określone frakcje, wytwarzając krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe. Związki te odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu jelit i utrzymaniu prawidłowego stanu błony śluzowej układu pokarmowego.
Eksperci z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej przypominają, że warzywa i owoce powinny zajmować połowę Talerza Zdrowego Żywienia, z przewagą tych pierwszych. W praktyce można osiągnąć te proporcje, dodając surówki do obiadu, warzywa do kanapek i większą ilość jarzyn do zup.
Kiszonki w czołówce
Wśród szczególnie cenionych przez dziennikarkę produktów znalazły się również kiszonki. Bosacka wspomina między innymi o domowych ogórkach kiszonych, zakwasie buraczanym oraz soku z kiszonej kapusty.
Ich znaczenie podkreślała w rozmowach prof. Ewa Stachowska, zajmująca się badaniami nad mikrobiotą jelitową. Podczas fermentacji mlekowej drobnoustroje przekształcają cukry obecne w warzywach, wytwarzając między innymi kwas mlekowy. To właśnie on odpowiada za charakterystyczny kwaśny smak kiszonek.
Jest też ważne zastrzeżenie. Ogórki kiszone i sok z kapusty mogą zawierać dużo soli. Dlatego nie należy traktować regularnego picia dużych ilości zalewy jako uniwersalnego sposobu na poprawę zdrowia jelit. Kiszonki najlepiej włączać do różnorodnego jadłospisu, uwzględniając ich skład i wielkość porcji.
Tłuste ryby zamiast kolejnej porcji mięsa
Kolejne miejsce w zestawieniu zajmują ryby morskie. Bosacka wymienia łososia, śledzie, makrelę, sardynki i szproty. Zwraca przy tym uwagę na popularny błąd: rezygnowanie z tłustych ryb wyłącznie ze względu na ich kaloryczność.
Tymczasem właśnie tłuste gatunki dostarczają cennych kwasów omega-3, przede wszystkim EPA i DHA. Związki te są ważne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, a ich odpowiednia podaż stanowi element zaleceń dotyczących profilaktyki chorób układu krążenia.
Dziennikarka przypomina również o mniej oczywistej zalecie niektórych ryb. Sardynki i szproty spożywane razem z miękkimi, jadalnymi ośćmi mogą dostarczać dodatkowej porcji wapnia..
Jajka, kefir i jogurt – „trio” pełne białka
W rozmowach ze specjalistami pojawiły się także jajka, które Bosacka ceni ze względu na dużą koncentrację składników odżywczych. To źródło pełnowartościowego białka, witaminy B12, choliny i wielu innych cennych substancji.
Szczególnie interesująca jest cholina, wykorzystywana między innymi do produkcji acetylocholiny – neuroprzekaźnika uczestniczącego w pracy układu nerwowego. Jajka dostarczają również luteiny i zeaksantyny, czyli barwników obecnych w siatkówce oka.
Osobne miejsce na liście zajmują fermentowane produkty mleczne: kefir, jogurt naturalny, maślanka oraz zsiadłe mleko. Dostarczają białka i wapnia, a niektóre zawierają żywe kultury bakterii. Nie wszystkie muszą jednak wywoływać takie same efekty w organizmie.
Praktycznym rozwiązaniem jest wybieranie naturalnych wariantów bez dodatku cukru. Kefir można wypić do kanapek, jogurt połączyć z owocami, a maślankę wykorzystać jako bazę koktajlu.
Orzechy i pestki są zdrowe, ale jest „haczyk”
Bosacka poleca również orzechy, pestki i nasiona, ale przypomina o umiarze. Nawet niewielka porcja dostarcza bowiem sporo energii. Warto zwrócić uwagę szczególnie na orzechy włoskie, które zawierają kwas alfa-linolenowy z rodziny omega-3. Dużo dobrego mają też pestki dyni. W ich składzie znajdziemy między innymi magnez, cynk oraz żelazo. Z kolei nasiona słonecznika wyróżniają się wysoką zawartością witaminy E.
W zestawieniu dziennikarki pojawiają się też siemię lniane i czarnuszka. Pierwszy z tych produktów świetnie sprawdza się w owsiankach i koktajlach. Drugi natomiast można wykorzystać jako przyprawę do pieczywa, twarożku czy sałatki.
Rodzime owoce i zboża też mają wiele do zaoferowania
Dziennikarka poleca także owoce jagodowe, w tym borówki, maliny, truskawki i czarne jagody. Część z nich zawiera antocyjany, czyli związki polifenolowe odpowiedzialne między innymi za barwę przysmaków.
W przygotowanym przez ekspertkę zestawieniu nie mogło zabraknąć pełnoziarnistych produktów zbożowych, takich jak płatki owsiane, otręby czy kasza gryczana. To cenne źródło błonnika, który zapewnia długie uczucie sytości, usprawnia pracę jelit i przyczynia się do obniżenia poziomu „złego cholesterolu”.
Bosacka chwali olej rzepakowy
Jednym z produktów, które dziennikarka szczególnie docenia, jest olej rzepakowy. Bosacka przyznaje, że wykorzystuje go w swojej kuchni nie tylko do smażenia, lecz również do przygotowywania innych potraw.
Jego zaletą jest korzystny profil kwasów tłuszczowych. Dostarcza przede wszystkim tłuszczów nienasyconych, w tym kwasu oleinowego i alfa-linolenowego. Dzięki temu może być wartościowym zamiennikiem części tłuszczów bogatych w nasycone kwasy tłuszczowe.
Najlepsza dieta dla Polaków – „śródziemnopolska”
Podsumowując rozmowy ze specjalistami, Katarzyna Bosacka przywołuje określenie, którego użyła prof. Ewa Stachowska.
Jestem wielką fanką tego sformułowania. Żebyśmy wszyscy byli na diecie śródziemnopolskiej” – zauważa w opublikowanym nagraniu.
To połączenie zasad diety śródziemnomorskiej z produktami dostępnymi w Polsce. Nie chodzi o kopiowanie zagranicznych jadłospisów, lecz wykorzystywanie podobnych reguł przy wyborze lokalnych składników.
W praktyce oznacza to większy udział warzyw, regularne jedzenie ryb, korzystanie z pełnoziarnistych zbóż, orzechów i dobrych tłuszczów. Do tego dochodzą szczególnie bliskie polskiej kuchni kiszonki oraz fermentowane produkty mleczne. Nie trzeba przy tym całkowicie rezygnować z mięsa. Bosacka zachęca raczej do ograniczenia jego ilości i wybierania chudszych kawałków, takich jak polędwica czy schab bez widocznego tłuszczu. Warto również część posiłków mięsnych zastępować rybami i roślinami strączkowymi.
Czytaj też:
Bosacka wbija 1 jajko i stosuje metodę „dwóch trójek”. Tak robi „grzybka” babci Irenki Czytaj też:
Ekspertka wskazała 5 odmian jabłek idealnych na szarlotkę. Mają 1 wspólną cechę
