Pszenica płaskurka to antyczne zboże pochodzące z żyznych bliskowschodnich terenów. Jest ściśle spokrewniona z pszenicą twardą (durum), używaną do produkcji włoskiego makaronu, ale wykazuje inne właściwości. Jedzona jako kasza, ma orzechowy smak, miodowy, lekko ziemisty zapach i sprężystą konsystencję. Mąka też ładnie pachnie i nie ma gorzkich nut jak orkisz czy żyto. Po to zboże warto więc sięgać częściej. Jest odżywcze i łagodniejsze dla jelit niż zwykła pszenica.
Płaskurka jako starożytna pszenica
Ta roślina rośnie niemal w tej samej formie, co tysiące lat temu. Nie hodowano jej odmian, przez co nie jest mocno zmieniona genetycznie. Od starożytności do średniowiecza była kluczowym zbożem w Europie wraz z podobną samopszą. W końcu została jednak wyparta przez orkisz i współczesną pszenicę.
Dziś na szczęście można kupić płaskurkę w różnych postaciach. Oprócz całych ziaren do gotowania jak pęczak dostępne są też te łamane (kasze), mąki pełnoziarniste i chlebowe, płatki, a także sam błonnik czy makaron. Produkty te są daleko zdrowsze niż wytworzone ze zwykłej, oczyszczonej mąki pszennej.
Niezwykłe wartości odżywcze pszenicy płaskurki
Zamiana uniwersalnej mąki, kaszy manny czy kuskusu na produkty z płaskurki to sposób na wzbogacenie diety w związki odżywcze. Mają więcej białka, składników mineralnych i bioaktywnych, choć zawartość zależy od odmiany i konkretnego ziarna. Płaskurka zapewnia więcej magnezu, wapnia, cynku, żelaza, potasu i manganu. Przebija nawet pełnoziarnistą mąkę ze zwykłej pszenicy – przewaga dotyczy witaminy E, części witamin z grupy B (B1, B2 i B6) i antyoksydantów, w tym beta-karotenu i luteiny. Dzięki nim organizm wytwarza witaminę A, chroni skórę i oczy.
Zawartości białka w płaskurce sięga nawet 18%, jednak dostępne w sprzedaży ziarna zapewniają zwykle około 14 g, a przy tym średnio 3 g tłuszczu, 11 g błonnika i 340 kalorii w stugramowej porcji. Zboże jest też bogate w skrobię oporną, która zachowuje się jak błonnik. Taki skład zapewnia większą sytość, wolniejsze trawienie i mniejsze skoki poziomu glukozy. Efekty to stabilny poziom energii po posiłku i lepsza ochrona przed cukrzycą typu 2.
Kwestia glutenu w płaskurce
To zboże jest zdrowe, ale niestety nie dla każdego. Jako odmiana pszenicy zawiera gluten, przez co bezwzględnie nie powinno być spożywane przez osoby z celiakią. Białko to jest jednak inne. Nie tworzy zwartej, sprężystej siatki. Jest ona bardziej elastyczna i łatwiej się rwie. Dlatego wypieki z płaskurki są bardziej miękkie, a organizm łatwiej je rozkłada.
Z odmiennej budowy glutenu wynika fakt, że płaskurka może wywoływać reakcje nadwrażliwości rzadziej niż przemysłowa pszenica. Dotyczy to osób bez celiakii, które źle tolerują gluten i cukry fermentujące w jelicie. Wskazują na to niektóre badania, choć w innych nie stwierdzono różnicy. Wszystko jest kwestią indywidualną.
FAQ – najczęstsze pytania o pszenicę płaskurkę
Co to jest pszenica płaskurka i czym różni się od zwykłej pszenicy?
Płaskurka to starożytne zboże, które rośnie obecnie w mało zmienionej formie od tysięcy lat. W przeciwieństwie do współczesnej pszenicy, nie została ona poddana silnym modyfikacjom genetycznym, dzięki czemu jest odżywcza i łagodniejsza dla układu pokarmowego. Charakteryzuje się orzechowym smakiem oraz miodowym aromatem.
Czy płaskurka zawiera gluten i czy jest bezpieczna dla osób z celiakią?
Tak, płaskurka jako odmiana pszenicy zawiera gluten, dlatego nie może być spożywana przez osoby cierpiące na celiakię. Jednak jej białko glutenowe ma inną strukturę niż w zwykłej pszenicy, co sprawia, że organizm łatwiej je rozkłada. Niektóre badania wykazały, że gatunek ten może być lepiej tolerowane przez część osób z nadwrażliwością na pszenicę i cukry fermentujące, choć nie ma twardych dowodów.
Jakie właściwości zdrowotne i wartości odżywcze ma płaskurka?
Zboże to przewyższa odżywczo zwykłą pszenicę, zwłaszcza oczyszczoną. Jest bogatym źródłem białka (nawet do 18%), błonnika oraz składników mineralnych, takich jak magnez, wapń, cynk i żelazo. Zapewnia witaminy z grupy B, E i A, a także antyoksydanty. Zapewnia długą sytość po jedzeniu i zapobiega gwałtownym skokom cukru we krwi.
W jakiej formie można spożywać płaskurkę i do czego jej używać?
Płaskurka jest dostępna w wielu postaciach: jako całe ziarna (gotowane jak pęczak), kasze, mąki pełnoziarniste i chlebowe, płatki, makarony, a nawet sam błonnik. Mąka z płaskurki nadaje wypiekom przyjemny zapach i miękkość bez goryczki, a ugotowane ziarna mają sprężystą konsystencję i świetnie zastępują tradycyjne kasze czy ryż.
Czytaj też:
Ten chleb z Biblii zmienia wszystko. Dietetycy mówią wprost: pomaga schudnąć i dba o jelitaCzytaj też:
Aztekowie jedli go codziennie. Ma więcej magnezu niż gorzka czekolada